จริงแท้กับตัวเอง (Be Real With Yourself)

สำหรับผม หน้าที่สำคัญประการหนึ่งของนักจิตวิทยาคือการชวนให้ผู้มาปรึกษาจริงแท้กับชีวิตของพวกเขาให้มากที่สุด การไม่จริงแท้กับตัวเองเป็นสาเหตุสำคัญประการหนึ่งของปัญหาที่เกิดขึ้นในชีวิตของคนเรา

จริงแท้ในที่นี้อาจหมายถึงการตระหนักชัดในความคิดและความรู้สึกของตนเอง โดยพร้อมที่จะเผชิญหน้าและยอมรับมัน ไม่ว่าจะเป็นอย่างไร

แต่ก่อนที่นักจิตวิทยาจะทำหน้าที่นี้ สิ่งที่ต้องทำก่อนเป็นอันดับแรกคือ จริงแท้กับตัวเองก่อน ซึ่งก็ไม่ใช่เรื่องง่ายนัก แต่ไม่อาจหลีกเลี่ยง

คงเป็นเรื่องตลกน่าดู หากผู้ที่ยังไม่จริงแท้กับตัว(ของเขา)เอง จะไปชวนให้ผู้อื่นจริงแท้กับตัวเอง

ตัวอย่างของนักจิตวิทยาที่เชื่อในการจริงแท้กับตัวเองของนักจิตวิทยาก็คือ คาร์ล รอเจอร์ส (Carl Rogers) นักจิตวิทยาแนวมนุษยนิยม ผู้ริเริ่มการบำบัดแบบให้ความสำคัญกับมนุษย์ (Person-Centered Therapy)

แนวคิดในการบำบัดของรอเจอร์สไม่ได้มีเทคนิควิธีการใดๆ มากไปกว่าตัวตนของนักจิตวิทยาที่มีความเข้าใจ (empathy) ยอมรับผู้มาปรึกษาอย่างไม่มีเงื่อนไข (unconditioned positive regard) และจริงแท้กับตัวเองและผู้มาปรึกษา (genuineness)

ในหนังสือ On Becoming a Person รอเจอร์สกล่าวถึงสิ่งที่เขาได้เรียนรู้จากประสบการณ์ในการทำงานเป็นนักจิตวิทยา โดยเริ่มต้นจากแง่มุมที่เกี่ยวข้องกับความจริงแท้ในตัวเอง

“ในความสัมพันธ์ของข้าพเจ้ากับบุคคลอื่น  ข้าพเจ้าพบว่ามันไม่มีประโยชน์ในระยะยาว ที่ข้าพเจ้าจะแสดงว่าข้าพเจ้าเป็นในสิ่งที่ข้าพเจ้าไม่ได้เป็น”

รอเจอร์สระบุว่านี่คือสิ่งที่ตัวเขาพึงระลึกอยู่เสมอ เพราะไม่มีประโยชน์อันใดหากเขาจะเป็นในสิ่งที่ตัวเองไม่ได้เป็น ไม่มีการแสร้งว่าตัวเองสงบ หากในขณะนั้นกำลังรู้สึกโกรธ ไม่มีการแสร้งว่าตัวเองรู้ หากจริงๆ แล้ว เราไม่รู้

ดังนั้น นักจิตวิทยาจำเป็นต้องเท่าทันตัวเองอยู่เสมอ เพื่อตระหนักรู้ให้ชัดว่าจริงๆ แล้วตัวเราเป็นอย่างไร เรากำลังคิดหรือรู้สึกอะไรอยู่

โดยเฉพาะอย่างยิ่งในตอนที่กำลังทำหน้าที่ในการบำบัดหรือให้คำปรึกษา ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่สำคัญที่สุดที่นักจิตวิทยาพึงเท่าทันตัวเองและจริงแท้กับตัวเองให้มากที่สุด

พูดและกระทำบนพื้นฐานของประสบการณ์ตรง และจากการใคร่ครวญอย่างละเอียด มากกว่าจากการท่องจำทฤษฎี

จากประสบการณ์ในการทำงานของผม ปัญหาประการหนึ่งที่เกิดขึ้นกับตนเอง ก็คือ ผมมักจะเผลอพูดในสิ่งที่ตนเองยังไม่ชัดเจนกับมันเท่าใดนัก แม้ว่าบางคำพูดอาจฟังดูดีมีหลักการ แต่ก็วางพื้นฐานอยู่บนทฤษฎีหรือความเชื่ออะไรสักอย่างที่อยู่ในความคิด แต่ไม่ได้กลั่นออกมาจากประสบการณ์ในชีวิตจริง

ในขณะที่ได้พูดสิ่งเหล่านี้ออกมา แม้ผมจะรู้สึกดีที่ได้พูดอะไรที่ฟังดูน่าเชื่อถือ และดูเหมือนจะตอบคำถามในใจของผู้มาปรึกษาได้ แต่เมื่อมานึกทบทวนดูแล้ว บ่อยครั้งที่ผมรู้สึกแย่ที่พูดสิ่งที่ตนเองไม่ได้ชัดเจนกับมันพอออกไป

สุดท้ายการท่องจำประโยคของคนอื่นมาพูด โดยที่ไม่ได้เข้าใจมันจริงๆ จะมีประโยชน์อะไร

ผมเชื่อว่านักจิตวิทยาจำนวนไม่น้อยก็อาจประสบกับปัญหานี้เช่นกัน ส่วนหนึ่งเป็นเพราะ (ไม่ว่าจะรู้ตัวหรือไม่) เราต้องการรักษาความเป็นผู้รู้และผู้เชี่ยวชาญในเรื่องจิตใจ หากไม่ได้พูดอะไรที่ฟังดูดีมีหลักการก็เสียเชื่อนักจิตวิทยา (น่ะสิ)

เมื่อผู้มาปรึกษามีคำถามเกี่ยวกับชีวิต ในบางกรณีนักจิตวิทยาจึงทำหน้าที่เป็นครูผู้สั่งสอน ชี้แนะแนวทางเพื่อตอบคำถามของชีวิต ซึ่งไม่แน่ว่าตนเองชัดเจนกับมันเพียงพอหรือไม่

แม้ว่าโดยทั่วไปอาจจะไม่ได้ส่งผลเสียอะไรในการบำบัดหรือให้คำปรึกษา แต่ลึกๆ แล้วก็เป็นการโกหกทั้งตัวเองและผู้มาปรึกษา

ถอดหน้ากากนักจิตวิทยาในฐานะผู้เชี่ยวชาญในวิชาชีพออก เหลือไว้เพียงตัวตนของนักจิตวิทยาในฐานะเพื่อนมนุษย์คนหนึ่งของผู้มาปรึกษา

และจริงแท้กับตัวเอง

18 พฤศจิกายน 2553

3 thoughts on “จริงแท้กับตัวเอง (Be Real With Yourself)

  1. ขอบคุณครับ ผมเองตอนนี้เป็นหมอดู
    และก็ได้ศึกษาจิตวิทยาให้คำปรึกษามาพอประมาณ
    สิ่งที่ประสบพบเจอคือ ถ้าเราให้คำแนะที่สวยหรู
    แต่ไม่ได้มาจากประสบการณ์ของตนเอง
    ก็เหมือนเรากำลังหลอกทั้งลูกค้าเเละตนเอง
    บทความนี้น่าสนใจครับ
    ขอบพระคุณเป็นอย่างสูงครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s