จิตวิทยาในประเทศไทย

หากนับจนถึงปัจจุบัน (พ.ศ.2553 / ค.ศ.2010) ศาสตร์จิตวิทยาสมัยใหม่ที่มีพื้นฐานมาจากตะวันตกได้เข้ามาเผยแพร่ประเทศไทยเกือบ 100 ปีแล้ว โดยเริ่มเข้ามาในประเทศไทยในการสอนที่โรงเรียนฝึกหัดครูปฐม (เชิงอรรถ 1) ต่อมาในปี พ.ศ.2473 (ค.ศ.1930)  วิชาจิตวิทยาถูกบรรจุเป็นหนึ่งในห้าวิชาหลักของคณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อมาถึงในปี พ.ศ. 2484 (ค.ศ.1941) ประเทศไทยก็ได้ผู้สำเร็จการศึกษาระดับปริญญาเอกทางด้านจิตวิทยาเป็นคนแรก คือ ม.ล.ตุ้ย ชุมสาย โดยสำเร็จการศึกษาทางด้านจิตวิทยาการศึกษาที่มหาวิทยาลัยมิชิแกน ประเทศสหรัฐอเมริกา

ในปี พ.ศ.2507 (ค.ศ.1964) คณะมนุษย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เริ่มต้นเปิดสอนระดับปริญญาตรีสาขาวิชาจิตวิทยาเป็นครั้งแรก และบัณฑิตจิตวิทยารุ่นแรกของประเทศไทยก็เกิดขึ้นในปี พ.ศ.2510 (ค.ศ.1967) ก่อนที่มหาวิทยาลัยอื่นๆ จะเปิดสาขาวิชาจิตวิทยาขึ้นตามมาเพื่อผลิตบัณฑิตทางด้านนี้ (เชิงอรรถ 2) ส่วนการศึกษาทางด้านจิตวิทยาในระดับปริญญาโทเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ.2522 (ค.ศ.1979) ที่ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล ในหลักสูตรจิตวิทยาคลินิก

อย่างไรก็ตาม สถานะของศาสตร์จิตวิทยายังคงเป็นเพียงภาควิชาหรือสาขาวิชาของคณะต่างๆ จนกระทั่งในปี พ.ศ.2538 (ค.ศ.1995) คณะจิตวิทยาแห่งแรกได้ถือกำเนิดขึ้นที่จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย โดยเปิดสอนในระดับมหาบัณฑิต ก่อนที่จะเปิดสอนในระดับปริญญาตรีในปี พ.ศ.2545 (ค.ศ.2002) ซึ่งเพิ่มความสนใจในศาสตร์จิตวิทยาให้กับนักเรียนที่กำลังจะศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาเป็นอย่างยิ่ง (เชิงอรรถ 3)

สาขาของจิตวิทยาที่มีการสอนในประเทศไทย ได้แก่ จิตวิทยาคลินิก (Clinical Psychology) จิตวิทยาการปรึกษา (Counseling Psychology) จิตวิทยาพัฒนาการ (Developmental Psychology) จิตวิทยาสังคม (Social Psychology) จิตวิทยาชุมชน (Community Psychology) จิตวิทยาอุตสาหกรรมและองค์กร (Industrial and Organization Psychology) เป็นต้น ปัจจุบัน มหาวิทยาลัยในประเทศไทยเกือบทุกแห่งมีการสอนวิชาจิตวิทยา ซึ่งหลายมหาวิทยาลัยบรรจุวิชาจิตวิทยาไว้เป็นวิชาหลักที่นักศึกษาทุกคนต้องเรียน

เมื่อมีบัณฑิตทางด้านจิตวิทยาเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ จึงได้มีการรวมตัวกันเพื่อก่อตั้งสมาคมทางด้านจิตวิทยาขึ้นเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ในการทำงานด้านจิตวิทยา สมาคมทางด้านจิตวิทยาแห่งแรกของไทยคือ สมาคมนักจิตวิทยาคลินิกไทย ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ.2519 (ค.ศ.1976) โดยมีอุ่นเรือน อำไพพัสตร์ นักจิตวิทยาคลินิกของสถาบันราชานุกูลดำรงตำแหน่งนายกสมาคมคนแรก และในปี พ.ศ.2526 (ค.ศ.1983) ทางสมาคมมีการกำหนดจรรยาบรรณของนักจิตวิทยาคลินิกขึ้นเพื่อเผยแพร่แก่สมาชิกเพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน (เชิงอรรถ 4) ส่วนสมาคมทางด้านจิตวิทยาอีกสมาคมหนึ่งคือ สมาคมจิตวิทยาแห่งประเทศไทย (เชิงอรรถ 5)

ส่วนวิชาชีพด้านจิตวิทยานั้น เกิดขึ้นอย่างเป็นทางการครั้งแรกในปี พ.ศ.2506 (ค.ศ.1963) โดยสำนักงานข้าราชการพลเรือนได้อนุมัติให้มีตำแหน่งนักจิตวิทยาขึ้น โดยผู้ที่เข้ามาทำงานในตำแหน่งเป็นผู้จบปริญญาตรีในสาขาอื่น และเข้ามาฝึกอบรมทางด้านจิตวิทยาเพิ่มเติมภายหลัง (เชิงอรรถ 6) เนื่องจากในช่วงเวลานั้นประเทศไทยยังไม่มีการผลิตบัณฑิตทางด้านจิตวิทยา

ปัจจุบัน วิชาชีพจิตวิทยาพัฒนามาถึงจุดที่มีใบประกอบโรคศิลปะ (license) ในสาขาจิตวิทยาคลินิก เช่นเดียวกับวิชาชีพทางด้านการเยียวยามนุษย์สาขาอื่นๆ เช่น แพทย์ พยาบาล เป็นต้น การสอบใบอนุญาตประกอบโรคศิลปะเริ่มต้นขึ้นในปี พ.ศ.2547 (ค.ศ.2005) ผู้ที่มีคุณสมบัติในการสอบนั้นจะต้องมีคุณสมบัติตามข้อกำหนดของมาตรฐานทางวิชาชีพจิตวิทยาคลินิก ได้แก่ การเรียนจบมาทางสาขาจิตวิทยาคลินิกโดยตรงหรือเทียบเท่า การเข้าฝึกงานในหน่วยงานที่ได้รับการรับรองหลังจากเรียนจบเป็นเวลา 6 เดือน (internship) เป็นต้น ส่วนจิตวิทยาสาขาอื่นๆ ยังไม่มีใบประกอบโรคศิลปะแต่อย่างใด (เชิงอรรถ 7)

———–

สมภพ แจ่มจันทร์
นักจิตวิทยาการปรึกษา
Knowing Mind

เชิงอรรถ

1. ช่วงเวลาที่มีการสอนวิชาจิตวิทยาที่โรงเรียนฝึกหัดครูปฐมมีความไม่แน่ชัด แต่มีการคาดกันว่าน่าจะเป็นช่วงก่อนปี พ.ศ.2473 ไม่นานนัก ดู บทที่ 1. จิตวิทยาทั่วไป. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. พิมพ์ครั้งที่ 8. คณะสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์. กรุงเทพมหานคร. 2545

2. ได้แก่ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในปี 2508 มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ในปี 2518 มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในปี 2537 มหาวิทยาลัยนเรศวร ในปี 2543 เป็นต้น

3. พิจารณาจากคะแนนและจำนวนของนักเรียนที่สอบเข้าคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยในปีนั้น เมื่อเทียบกับการสอบเข้าสาขาจิตวิทยาของมหาวิทยาลัยอื่นในปีก่อนๆ พบว่ามีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ

4. สมทรง สุวรรณเลิศ. 30 ปีจิตวิทยาคลินิกไทย. จิตวิทยาคลินิก: 37(1) ม.ค. – มิ.ย. 49 หน้า 1

5. ผู้เขียนไม่มีข้อมูลที่แน่ชัดเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของสมาคมจิตวิทยาแห่งประเทศไทย แต่เท่าที่ทราบ สมาคมจิตวิทยาแห่งประเทศไทยไม่ได้มีบทบาททางด้านวิชาชีพเหมือนกับสมาคมนักจิตวิทยาคลินิก หากแต่เป็นการรวมตัวกันเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ผ่านงานเสวนาวิชาการประจำปี และเผยแพร่ความรู้ทางด้านจิตวิทยาผ่านวารสารสมาคมจิตวิทยาแห่งประเทศไทย ซึ่งมีกำหนดการเผยแพร่ไม่แน่ชัด

6.สมทรง สุวรรณเลิศ. 30 ปีจิตวิทยาคลินิกไทย. จิตวิทยาคลินิก: 37(1) ม.ค. – มิ.ย. 49 หน้า 2

7. การสอบในครั้งแรกๆ ผู้ที่มีคุณสมบัติคือ จบมาทางสาขาจิตวิทยาคลินิกหรือเทียบเท่า สามารถสอบใบประกอบโรคศิลปะได้ทันที การสอบแบ่งออกเป็นการสอบข้อเขียนและการสอบสัมภาษณ์ ต่อมาในปี 2551 ผู้ที่มีสิทธิสอบใบประกอบโรคศิลปะต้องผ่านการฝึกงานใน

4 thoughts on “จิตวิทยาในประเทศไทย

  1. เจ๋งค่ะ หม่อมหลวงตุ้ยเลิศมากค่ะ ห้องเรียนแห่งความทรงจำ มช.จงเจริญ เราจะปฏิวัติให้เป็นคณะจิตวิทยา มช. ให้ได้ ไม่ช้า ก็นานแน่ 555

  2. อ่านแล้ว ข้อมูลประวัติบางส่วนคาดเคลื่อนไปหน่อยกระมัง
    สถาบันแรกที่เปิดหลักสูตรจิตวิทยา คือ ม.ธรรมศาสตร์ นะ
    ในบันทึกของคณะศิลปศาสตร์ มธ. (ภาควิชาจิตวิทยา สังกัดในคณะศิลปศาสตร์) ระบุว่าเปิดเรียนในหลักสูตรนี้เมื่อปี 2507 และมีบัณฑิตรุ่นแรกใน 4 ปีต่อมา

    ดังนั้น นั่นหมายความว่าบัณฑิตที่จบด้วยหลักสูตรจิตวิทยามารุ่นแรก คือ จาก ม.ธรรมศาสตร์ แน่นอน แม้จะจบปีการศึกษาเดียวกัน แต่ทว่า มธ. รับปริญญาก่อน มช. ดังที่ทราบกันเรื่องลำดับพระราชทานปริญญาบัตร

    อย่างไรแล้ว ขอแนะนำให้แก้ไขให้ถูกต้องด้วย เพื่อประโยชน์ของผู้อ่าน

    ปล. อ้างอิง จิตวิทยา มธ. ศึกษาได้จาก หนังสือประวัติคณะศิลปศาสตร์ มธ. หรือเว็บไซต์ http://www.fb.com/psytu

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s