หมาของพาฟลอฟ และเรื่องหมาๆ ในนิยายเงาสีขาว

นอกจากซิกมันด์ ฟรอยด์ (Sigmund Freud) แล้ว บุรุษอีกท่านหนึ่งที่นักศึกษาจิตวิทยาทุกคนต้องรู้จักก็คือ อีวาน พาฟลอฟ (Ivan Pavlov) ผู้ให้กำเนิดทฤษฎีการเรียนรู้โดยการวางเงื่อนไข (classical conditioning) หรือเรียกด้วยภาษาบ้านๆ ว่า “ทฤษฎีหมาน้ำลายไหล” ในที่นี้ ผมไม่ได้ต้องการพูดถึงทฤษฎีของพาฟลอฟ แต่ผมต้องการพูดถึงหมาของเขา ซึ่งเป็นตัวเอกในการพัฒนาแนวคิดนี้

นานมาแล้ว ผมเคยค้นหาว่าหมาของพาฟลอฟที่ผมเคยเห็นในรูปตอนสมัยเรียนมีชื่อว่าอะไร แต่ก็ไม่ได้คำตอบ ซึ่งจะว่าไปมันก็ไม่ได้สลักสำคัญอะไร มันเป็นเพียงความอยากรู้อยากเห็นส่วนตัวของผมเท่านั้น ไม่เพียงผมเท่านั้นที่อยากรู้ ในต่างประเทศคำถามเดียวกันนี้ก็มีผู้อยากรู้อยู่ไม่น้อยเช่นกัน เมื่อไม่นานนี้ ผมเจอคำตอบแล้วจากเว็บไซต์แห่งหนึ่ง มีผู้ไปค้นคว้ามาได้ว่าชื่อของหมาของพาฟลอฟ ได้แก่ Boy, Zolotisty, Druzhok, Sultan, Zhuchka, Tygan (แปลว่า ยิปซี), Druzhok (แปลว่า เพื่อนตัวน้อย) เป็นต้น

นอกจากหมาของพาฟลอฟจะเป็นต้นกำเนิดของทฤษฎีการเรียนรู้อันลือลั่นแล้ว มันยังได้สร้างคุณูปการอีกอย่างหนึ่งให้กับวงการภาษาศาสตร์อีกด้วย โดยการเพิ่มวลี “หมาของพาฟลอฟ” (Pavlov’s dog) (วงการเพลงก็มีวงดนตรีชื่อเดียวกันนี้)เข้าไป วลีนี้ใช้เป็นคำเปรียบเปรยผู้ที่ตอบสนองต่อสิ่งต่างๆ ไปตามสถานการณ์ โดยปราศจากการคิดวิเคราะห์ หรือพูดง่ายๆ ก็คือ ไม่ค่อยใช้สมองในการคิดเท่าไหร่เวลาลงมือทำอะไร

สังเกตดูผู้คนรอบข้างดูนะครับ ว่ามีคนประเภทเดียวกับหมาของพาฟลอฟบ้างหรือไม่ หากมีและต้องการเตือนสติเขา เราก็อาจจะพูดว่า “เฮ้ย อย่าทำตัวเป็นหมาของพาฟลอฟหน่อยเลย” บางที ประโยชน์อย่างเดียวของการเขียนบันทึกสั้นๆ นี้ของผมขึ้นมาก็คือ การได้คำเปรียบเปรยเอาไว้สำหรับกระทบกระเทียบผู้อื่นเพิ่มขึ้นมาอีกคำ

หมายเหตุ

  • งานเขียนชิ้นนี้ทำให้ผมนึกถึงบางเสี้ยวบางตอนในนิยาย “เงาสีขาว” ของแดนอรัญ แสงทอง ซึ่งไม่เกี่ยวกับหมาของพาฟลอฟแต่อย่างใด แต่ผมอยากนำมาลงไว้ในที่นี้ด้วย

…ครอบครัวและโรงเรียนไม่ได้เป็นอะไรมากกว่าสถาบันฝึกหมาคุณภาพต่ำ พ่อแม่ ครู ผู้ปกครองก็ไม่ได้เป็นอะไรมากกว่านักฝึกหมาคุณภาพต่ำ ผู้เฝ้าฝันว่าภายใต้การดูแลควบคุมของพวกเขา การศึกษาของพวกเขา วัฒนธรรมของพวกเขา สักวันหนึ่งเราจะได้กลายเป็นหมาที่มีคุณภาพขึ้นมาได้ เราจะได้เป็นหมาที่มีปริญญา หมานักเรียนนอก หมาดอกเตอร์ หมาที่มีเกียรติ หมาผู้มีความกล้าหาญทางจริยธรรม หมาผู้บูชาความงามและพร่ำเพ้อถึงสัจจะ หมาผู้มีความกล้าหาญทางจริยธรรม หมาที่เป็นนักบุญ หมาที่เป็นทรราชย์ หมาตัวผู้ที่ย้ำโซเซไปทุกหัวระแหงเพื่อกระดูกสักชิ้นหนึ่ง หมาตัวเมียที่เป็นโสเภณี หมาตัวผู้ที่สูบซิการ์ฮาวานาและดื่มแชมเปญฝรั่งเศส หมาตัวเมียที่ประดับเพชรไว้ที่ตะปิ้งของมันซึ่งทุกตัวต่างเป็นโรคกลัวความอ้วน หมาตัวที่ทำตัวเป็นโฆษกประจำทำเนียบของพระเจ้าที่พูดถึงพระเจ้าโดยที่ไม่ทันได้เลียคราบเลือดที่ปากออกให้เกลี้ยงเกลาเสียก่อน หมาเด็กในวันนี้เป็นหมาผู้ใหญ่ในวันหน้า หมาดีเป็นศรีแก่ชาติหมา หมาฉลาดชาติหมาเจริญ เยาวชนหมาฝึกตนเป็นกำลังสำคัญของชาติหมาในอนาคต หมาที่ฉลาดคือหมาที่รู้จักฝึกตนเอง ปัจเจกภาพของหมา ประชาธิปไตยของหมา หมาบางตัวที่ทุกเดือนเป็นเดือนสิบสองหมดทั้งที่มันเองมีอดีตเป็นถึงหมานัก ปฏิวัติและมีชื่อเสียงว่าเป็นหมาที่ความรักต่อมวลชนหมาของมันไม่เคยสั่นคลอน หมาที่เป็นแบบฉบับของหมาที่มีจิตใจสูงที่หมกมุ่นอยู่กับการกัดแทะกระดูกแห่ง อุดมคติ ในท่ามกลางหมาทั้งหลายเราเป็นหมาน้อยธรรมดาตัวหนึ่ง…

10 thoughts on “หมาของพาฟลอฟ และเรื่องหมาๆ ในนิยายเงาสีขาว

  1. มาเดินชมสวน
    เจอเรื่องหมาๆ ของหมาดำ เลยแวะอ่าน

    มุมมองของหมาเกี่ยวกับหมา ตลกดี
    บางทีก็ตลกร้าย

  2. ตามมาอ่านที่บล๊อกค่ะ แค่อยากรู้จักว่าเป็นใครเฉยๆ
    เห็นเขียนคอมเม้นท์ที่เว็บสารบัทบทความจิตวิทยาค่ะ
    เขียนดีมากๆเลย มีสาระดีนะค่ะ แต่เราอ่านไม่ค่อยรู้เรื่องเลยค่ะ 555555
    คือเราสนใจอยากเรียนต่อด้านจิตวิทยาค่ะ แต่ไม่แน่ใจว่าตัวเองจะเรียนเข้าใจมั้ย
    เพราะคงจะเรียนเรื่องทฤษฏีเยอะแน่นอน พอลองอ่านบทความของคุณหมาดำแล้ว ยิ่งไปกันใหญ่ค่ะ
    สรุปว่าเราโง่เองใช่ป่าว ฮ่า ๆๆ ขำๆนะค่ะ ไม่ว่ากัน
    เดี๋ยวว่างๆ เราจะพยายามอ่านให้เข้าใจให้ได้นะค่ะ

    • ไม่แปลกหรอกครับที่อ่านไม่รู้เรื่อง

      ผมยังไม่รู้เรื่องเลยว่าผมเขียนอะไร หึหึ

      ยินดีต้อนรับนะครับ

  3. ไม่แปลกที่คนอ่านไม่รู้เรื่อง
    งั้นจะสรุปได้มั้ยว่าคนเขียนเป็นคนแปลกเอง ที่เขียนไม่รู้เรื่อง
    ฮ่าๆๆๆๆๆ

  4. สวัสดีครับเพิ่มจะเปิดข้ามาอ่าน ผมเองก็มีความสงสัยเช่นเดียวกันว่าหมาของพาฟลอฟตัวนั้นชื่อว่าอะไร เท่าที่หาข้อมูลได้ หมาตัวนั้นน่าจะชื่อว่า ไลก้า และตายในปี 1957 หลังพาฟลอฟซึ่งเสียชีวิตในปี 1936 (หมาอยู่นานกว่า) และคาดการณ์ว่าเจ้าหมาตัวนี้คงจะดังพอสมควรเนื่องจากในปี 1947 รัสเซียได้ส่งหมาขึ้นไปในอวกาศ โดยมีชื่อว่าไลก้าเช่นกัน ซึ่งอาจจะไม่เกี่ยวกันก็ได้แต่โลกตอนนั้นแข่งกันน่าดูระหว่าง โลกคอมมิวนิตส์และ โลกเสรี

    • ขอบคุณนะครับสำหรับข้อมูล

      เท่าที่ผมเคยอ่านเจอ พาฟลอฟไม่ได้มีหมาแค่ตัวเดียวสำหรับทดลองครับ เขาใช้หมาหลายตัวมาก เจ้าไลก้าที่คุณ k9 ระบุ อาจจะเป็นหนึ่งในหมาของพาฟลอฟก็เป็นได้ครับ

    • สวัสดีคะ ฉันก็หาข้อมูลเกี่ยวกับหมาตัวนี้เช่นกันคะ หมาตัวนี่ไม่ได้ชื่อไลก้าคะ หมาตัวนี้ชื่อบอย แต่อยากรู้หมาตัวนี้สายพันธ์อะไรคะ ท่านใดที่รู้ช่วยทีนะคะ ขอบคุณคะ

      • ที่จริงผมเขียนเกี่ยวกับชื่อหมาไว้เหมือนกันครับ แต่ไม่ได้นำมาลงไว้ที่นี่ หมาของพาฟลอฟมีหลายตัวครับแล้วก็มีหลายชื่อด้วย ไว้จะนำมาลงให้อ่านนะครับ ส่วนเป็นสายพันธ์อะไร ผมขอไปค้นดูก่อนครับ

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s