ชะตากรรมของอัลเบิร์ตกับความกลัวที่ถูกสร้างขึ้น

หากจะมองหาการทดลองทางจิตวิทยาที่ก่อให้เกิดคุณประโยชน์และเสียงวิพากษ์วิจารณ์พอๆ กัน คงต้องนับเอาการทดลองของจอห์น บี. วัตสัน กับผู้ช่วยของเขา โรสาลี่ เรย์เนอร์ (ซึ่งต่อมากลายเป็นภรรยาของเขา) ในกรณีของ “หนูน้อยอัลเบิร์ต” เอาไว้เป็นกรณีศึกษาหนึ่งอย่างปฏิเสธไม่ได้ ในด้านหนึ่ง ผลการทดลองดังกล่าวเป็นรากฐานสำคัญอันหนึ่งของสำนักพฤติกรรมนิยมที่มีวัตสันเป็นหัวหอก และเป็นจุดเริ่มต้นเล็กๆ ของรูปแบบการรักษาที่เีีรียกว่า “พฤติกรรมบำบัด” ซึ่งค่อยๆ ชัดเจนขึ้นในการทดลองครั้งถัดไปของแมรี่ โคเวอร์ โจน ลูกศิษย์ของวัตสัน ส่วนอีกด้านหนึ่ง ก็เกิดการวิพากษ์วิจารณ์อย่างกว้างขวางถึงจริยธรรมในการทดลองของวัตสัน และเป็นจุดเริ่มต้นของการพัฒนาหลักจริยธรรมสำหรับการทดลองทางจิตวิทยา

ตัวละครสำคัญในการทดลองของวัตสันคือหนูน้อยที่ชื่อ “อัลเบิร์ต” อาศัยอยู่ที่โรงพยาบาล แม่ของเขาเป็นนางพยาบาลที่ทำงานอยู่ที่ Harriet Lane Home for Invalid Children ซึ่งตั้งอยู่ในมหาวิทยาลัยจอห์น ฮอปกิ้น (ที่ทำงานของวัตสันและสถานที่ในการทดลองครั้งนี้) อัลเบิร์ตเป็นเด็กสุขภาพดีและใช้ชีวิตอย่างปกติเช่นเดียวกับเด็กคนอื่นๆ ในนั้น จนกระทั่งวันหนึ่ง หนูน้อยอัลเบิร์ต ซึ่งในตอนนั้นอายุ 9 เดือน ถูกวัตสันเลือกให้เป็นผู้เข้ารับการทดลองทางจิตวิทยา (ซึ่งอาจจะส่งผลต่อจิตใจของเขาไปตลอดชีวิต)

รูป: วัตสันและเรย์เนอร์ในขณะทำการทดลองกับอัลเบิร์ต

ในช่วงแรกอัลเบิร์ตถูกทดสอบความพร้อมหลายๆ ด้าน รวมถึงการทดสอบความกลัวที่มีต่อสิ่งต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นสัตว์ เช่น หนู กระต่าย สุนัข ลิง หรือวัตถุ เช่น หน้ากาก ขนสัตว์ กระดาษหนังสือพิมพ์ที่กำลังถูกเผา เป็นต้น ผลปราฎว่าอัลเบิร์ตไ่ม่ได้แสดงความกลัวต่อสิ่งเร้าเหล่านี้ จากนั้นวัตสันได้ทดสอบความกลัวที่มีต่อ “เสียงดัง” โดยการเคาะแท่งเหล็กให้เกิดเสียง ผลที่เกิดขึ้นก็คืออัลเบิร์ตแสดงความกลัวออกมาเมื่อได้ยินเสียงจากการเคาะแท่งเหล็ก การทดสอบดังกล่าวเป็นการยืนยันในเบื้องต้นว่าอัลเบิร์ตไม่ได้กลัวสิ่งเร้าใดๆ ที่นำเสนอ ยกเว้นเสียงดังเท่านั้น การทดลองของจริงเริ่มต้นขึ้นหลังจากนั้น 2 เดือน เมื่ออัลเบิร์ตอายุ 11 เดือน

วัตสันใช้หลักการเรียนรู้แบบวางเงื่อนไขของอีวาน พาฟลอฟ เป็นแนวคิดพื้นฐานของการทดลองของเขา โดยการทดลองในครั้งนี้ต้องการตอบคำถาม 4 ประการ คือ 1) ความกลัวสัตว์สามารถถูกสร้างขึ้นได้หรือไม่โดยเชื่อมโยงกับเสียงที่เกิดจากการตีท่อนเหล็ก 2) หากความกลัวสามารถถูกสร้างขึ้นได้ มันจะแผ่ขยายไปยังสัตว์หรือวัตถุประเภทอื่นหรือไม่ 3) การตอบสนองทางอารมณ์ที่ถูกสร้างขึ้น (ความกลัว) จะอยู่ได้นานเท่าไหร่ และ 4) หากการตอบสนองทางอารมณ์ดังกล่าวไม่ได้หายไปเอง อะไรคือวิธีการที่จะทำให้มันหายไป

ผลการทดลองที่เกิดขึ้นคือ ความกลัวสัตว์สามารถถูกสร้างขึ้นได้โดยเชื่อมโยงกับสิ่งเร้าที่ทำให้กลัว ในกรณีนี้ อัลเบิร์ตถูกทำให้กลัวหนูขาวโดยเชื่อมโยงกับเสียงเคาะท่อนเหล็กที่เขาแสดงอาการกลัวให้เห็นตอนที่ถูกทดสอบ นอกจากนี้ ความกลัวได้แผ่ขยายไปยังสิ่งเร้าอื่นๆ ได้แก่ หน้ากากซานตาคลอส เสื้อคลุมขนสัตว์ และกระต่าย ส่วนระยะเวลาในการคงอยู่ของความกลัวนั้น วัตสันเองก็ยังตอบไม่ได้แน่ชัดเนื่องจากข้อจำกัดในการนำตัวอัลเบิร์ตมาทดสอบ แต่จากช่วงเวลาเริ่มต้นของการทดลองในการทำให้อัลเบิร์ตกลัว จนกระทั่งสิ้นสุดการทดลอง รวมแล้วเป็นเวลา 1 เดือน ความกลัวของอัลเบิร์ตก็ยังคงอยู่ (ดูวิธีการทดลองของวัตสันโดยละเอียดจากแหล่งข้อมูลท้ายบทความนี้)

อย่างไรก็ตาม อัลเบิร์ตออกจากโรงพยาบาลไปก่อนที่วัตสันจะตอบคำถามประการที่ 4 ได้ คือทำอย่างไรจึงจะจัดการกับความกลัวที่ถูกสร้างขึ้นมาได้ หลังจากออกจากโรงพยาบาลไป ไม่มีใครทราบว่าชะตากรรมหลังจากนั้นของอัลเบิร์ตเป็นอย่างไร ความกลัวที่วัตสันสร้างขึ้นให้กับเขาจะคงอยู่ต่อไปอีกนานเท่าใด หรือจะแผ่ขยายไปมากน้อยเพียงใด เขาจะเติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่ที่มีปัญหาทางจิตใจแฝงอยู่หรือไม่ในอนาคต ไม่มีใครตอบได้ และกว่าที่นักจิตวิทยาจะตอบคำถามประการที่ 4 ในการทดลองของวัตสันได้ ต้องรอหลังจากนั้นอีกหลายปี โดยแมรี่ โคเวอร์ โจน กับการทดลองกับหนูน้อยอีกคนที่ชื่อ “ปีเตอร์”

ติดตามต่อไปในบทความ “ปีเตอร์: กรณีศึกษาแรกเริ่มของพฤติกรรมบำบัด”

หมายเหตุ

1. การทดลองของวัตสันและเรย์เนอร์ ตีพิมพ์ครั้งแรกในปี 1920 ในบทความที่ชื่อ Conditioned Emotional Reactions ในวารสาร Journal of Experimental Psychology ซึ่งถือเป็นงานคลาสสิคชิ้นหนึ่งที่ถูกอ้างถึงบ่อยๆ ในการแนะนำสำนักพฤติกรรมนิยมและพฤติกรรมบำบัด

2. ข้อวิจารณ์รายละเอียดต่างๆ ในการทดลองของวัตสันและการอ้างถึงผลการทดลองของเขา ดูที่บทความ Whatever Happened to Little Albert? ของ Harris (1979)

3. ดูวิดีโอการทดลองของวัตสันและเรย์เนอร์ ที่ http://www.youtube.com/watch?v=KxKfpKQzow8

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s