ที่มาของคำว่า “จิตวิทยา” (ฉบับปรับปรุง)

การศึกษาทางด้านจิตวิทยาของตะวันตกเริ่มต้นขึ้นตั้งแต่สมัยกรีกโบราณ โดยเป็นส่วนหนึ่งของปรัชญามาโดยตลอด จนกระทั่งปลายศตวรรษที่ 19 จิตวิทยาจึงแยกตัวออกจากปรัชญามาเป็นศาสตร์แขนงใหม่ โดยถือเอาการตั้งห้องทดลองทางด้านจิตวิทยาของ Wilhelm Wundt เป็นจุดเริ่มต้นของจิตวิทยาสมัยใหม่ อย่างไรก็ตาม แม้ว่าจะมีการศึกษาทางด้านจิตวิทยามายาวนาน แต่คำว่า “จิตวิทยา” เพิ่งถือกำเนิดขึ้นเมื่อไม่กี่ร้อยปีมานี้

คำว่า “จิตวิทยา” ในภาษาไทย แปลมาจากภาษาอังกฤษคำว่า “psychology” ซึ่งมีต้นกำเนิดมาจากภาษาลาติน อย่างไรก็ตาม มันปรากฏขึ้นเป็นรูปลักษณ์อักษรครั้งแรกในภาษากรีกในคำว่า “yucologia“ ซึ่งประกอบด้วยคำว่า “yuch” (psyche = soul) และ “llogia” (logos = study of)

คำว่า “จิตวิทยา” ถูกใช้ครั้งแรกในการบรรยายของ Filip Melanchton (1497 – 1560)ศาสตราจารย์และนักเทววิทยาชาวเยอรมัน ในปี 1530 ในหัวข้อการบรรยายที่ชื่อ “De anima” มีการใช้คำว่า “จิตวิทยา” ในภาษาลาตินว่า “psychologia” แต่คำดังกล่าวปรากฏเป็นลายลักษณ์อักษรครั้งแรกในปี 1950 ในงานของ Rudolf Göckel (1547 – 1628) ศาสตราจารย์ด้านฟิสิกส์ ตรรกศาสตร์ คณิตศาสตร์ และจริยศาสตร์ ชาวเยอรมัน ในรูปแบบภาษากรีกที่ชื่อ “yucologia, hoc est de hominis perfectione, anima, etc.”

อย่างไรก็ตาม มีหลักฐานบางชิ้นระบุว่าต้นกำเนิดของการใช้คำว่า “จิตวิทยา” อาจมาจากกวีชาวโครเอเชีย Marko Marulic (1450 – 1524)ในงานของเขาที่ชื่อ “Psichiologia de ratione animae humanae liber I” ซึ่งเกิดขึ้นก่อนการบรรยายของ Melanchton หลายปี คำว่า “psichiologia” ของ Marulic อาจจะหมายถึง “psychologia” แต่เกิดความผิดพลาดในการบันทึกของผู้รวบรวมผลงาน ทำให้คำดังกล่าวผิดเพี้ยนไป ซึ่งยังไม่สามารถพิสูจน์ได้ เนื่องจากงานของ Marulic ปรากฏเพียงชื่อผลงานดังกล่าวที่รวบรวมไว้ในชีวประวัติเท่านั้น แต่ไม่พบต้นฉบับ

ส่วน คำว่า “Psychology” ซึ่งเป็นภาษาอังกฤษที่ใช้กันอยู่ทุกวันนี้เกิดขึ้นในปี 1683 จากงานที่ชื่อ The Physical Dictionary: Wherein the terms of Anatomy ของ Steven Blankaart (1650 – 1702) แพทย์ชาวดัตท์ ในงานชิ้นนี้ Blankaart อธิบายคำว่า “Psychology” ว่า “การรักษาทางจิตวิญญาณ” (treats of the soul)

บรรณานุกรม

K. Krstic (1964). Marko Marulic — The Author of the Term “Psychology”. Acta Instituti Psychologici Universitatis Zagrabiensis, no. 36, pp. 7-13. Retrieved September 13, 2008. Available from http://psychclassics.yorku.ca/Krstic/marulic.htm

A Dictionary of Psychology 2001. Psychology. Retrieved September 13, 2008. Available from http://www.encyclopedia.com/doc/1O87-psychology.html

Wikipedia. Marko Marulic. Retrieved September 13, 2008. Available from http://en.wikipedia.org/wiki/Marko_Maruli%C4%87

ปล. อักษรกรีกไม่สามารถแสดงผลแบบ html ได้ครับ แต่แสดงออกเป็นอักษรโรมันของภาษาอังกฤษแทน